Pyrrische Oorlog (280 - 275 vc)

De Pyrrische Oorlog omvat een diversiteit aan veldslagen door telkens wisselende allianties. Betrokken partijen waren Rome, de Grieken (vooral Epirus, MacedoniŽ en de Griekse kolonies in Zuid-ItaliŽ), de Italische volken (vooral de Samnieten en Etrusken) en Carthago.
De conflicten tussen Rome en Pyrrhus (of Pyrrhos), de koning van Epirus, vormen het bekendste onderdeel van de oorlog.

Rome ging in 282 vc in op een hulpverzoek van de Griekse stad Thurii. De Romeinse vloot voer dicht langs de Zuid-Italiaanse stad Tarentum en dat ging in tegen een verdrag dat Rome en Tarentum ooit hadden gesloten. Met een aanval wist Tarentum de vloot te verdrijven. Diplomatie leidde tot niets en daarom verklaarde Rome Tarentum de oorlog. Tarentum riep de hulp van Pyrrhus, koning van de Griekse staat Epirus.

De eerste confrontatie tussen de Romeinse legioenen en de troepen van Pyrrhus vond plaats in 280 vc tijdens de Slag bij Heraclea. De Romeinen werden voor het eerst geconfronteerd met de inzet van olifanten door hun opponent en die bleek doorslaggevend.
Een grotere veldslag vond plaats in 279 vc: de Slag bij Asculum. Het leger van Pyrrhus bleek uiteindelijk de sterkste maar de verliezen aan beide zijden waren (wederom) groot. Volgens Plutarchus zou Pyrrhus achteraf hebben gezegd dat nog eens zo'n overwinning henzelf zou ruÔneren. De uitdrukking 'pyrrusoverwinning' komt hier vandaan: het bereiken van de overwinning heeft zoveel gekost dat het de uitwerking heeft van een nederlaag.

Behalve verzet tegen Rome probeerde Pyrrhus ook de Griekse steden op SiciliŽ te beschermen tegen Carthagers. Door deze verdeling van aandacht konden de Romeinen met nieuwe legers naar het zuiden trekken. Pyrrhus moest daar opnieuw de strijd aangaan (Slag bij Beneventum, 275 vc) waarbij bleek dat de Romeinen hadden ontdekt hoe ze de krijgsolifanten konden weerstaan. Pyrrhus vertrok met zijn sterk uitgedunde leger uit ItaliŽ en zo kwam deze oorlog ten einde. Tarentum viel drie jaar later in Romeinse handen en de Samnieten gaven zich eindelijk over waardoor Rome in 272 vc bijna het gehele Italische schiereiland beheerste.