Jaartallen geschiedenis Kollum en Kollumerland c.a.
jaar / periode
gebeurtenis
8e eeuw
Eerste vermelding 'Colleheim' (later 'Colheim', 'Collem' en 'Collum'), een nederzetting aan de zuidrand van de Lauwerszee
11e - 13e eeuw
Landerijen worden bedijkt en veengronden in cultuur gebracht
13e eeuw
Aanleg zeedijk van Kollum via Burum naar Visvliet (waar nu de Hesseweg en Friesestraatweg lopen)
ca. 1315 / 14e eeuw
Aanleg zeedijk van Ter Lune naar Pieterzijl (waarlangs later Kollumerpomp en Warfstermolen ontstonden)
ca. 1350
Kollum e.o. en Oostbroeksterland (Oudwoude, Westergeest, Kollumerzwaag e.o.) scheiden zich af van 'Donthmadeil' (Dantumadeel)
1399
Kollum grotendeels platgebrand tijdens veroveringstocht van graaf Albrecht van Beieren en/of zijn zoon Willem VI (van Oostervant)
1443 en 1463
Grietenijen Colmerland en Oostbroeksterland vragen de stad Groningen om bescherming vanwege onrust tussen Schieringers en Vetkopers
1467-1497
Verdrag met stad Groningen over bescherming waarvoor bij Ter Lune een blokhuis wordt gebouwd, Kollum e.o. verdeeld in vier 'kluften'
ca. 1508
Aanleg noordelijke waterverbinding naar Lauwerszee (Zijlsterried) en zuidelijke vaart naar Gerkesklooster (Kollumer Trekvaart) en brug in Voorstraat
1515-1523
Onder impuls van de Vetkopers sluit Kollumerland zich tijdelijk aan bij de Geldersen
1529-1542
Aanleg nieuwe zeedijk legt Nieuw-Kruisland droog
ca. 1543
Oostbroeksterland wordt verdeeld over Dantumadeel en Kollumerland
ca. 1578
Nieuwkruisland (omgeving Kollumerpomp, Munnekezijl, Warfstermolen) wordt bij de grietenij Kollumerland gevoegd, vanaf dan: Kollumerland c.a.
1612
Stichtingsjaar Kollumerpomp: de in 1534 aangelegde 'pomp' (=duiker) in de 14e eeuwse zeedijk wordt vervangen door een 'tille' (=brug)
1634
Eerste Kollumer Oproer: opstand tegen nieuwe belastingen o.l.v. Ofke Haijes die daarvoor de doodstraf krijgt
1651
Sint-Pietersvloed: doorbraak van de (Woud)dijk langs zeearm Dokkumergrootdiep laat diepe ronde plas ('wiel') ontstaan: het Mâlegraafsgat
ca. 1654
Stroobosser Trekvaart wordt gegraven in opdracht van het gemeentebestuur van Dokkum (ten koste van een later faillissement)
1672
Munnekezijl geplunderd en deels uitgemoord door Munstersen; Kollum in brand gestoken door Sacheus Abbema (die de doodstraf krijgt opgelegd)
1729
Afsluiting Dokkumergrootdiep door aanleg van de spuisluis Dokkumer Nieuwe Zijlen
1797
(Tweede) Kollumer Oproer: regionale opstand tegen patriotten (Fransgezinden) waarbij opgesloten Abele Reitzes uit Kollumer rechthuis wordt bevrijd
1811-1816
Kollumerland c.a. onder Frans gezag (Napoleon) tijdelijk opgedeeld in drie delen: Kollum, Burum en Westergeest/Oudwoude
1880
Eerste uitgave van de Kollumer Krant als 'advertentieblad voor Noordoost-Friesland en Noordwestelijk Groningen'
1906
Kollumerpomp krijgt eigen kerk (die veertig jaar eerder in Kollum was gebouwd) en dorpsstatus
1943
Derde Kollumer Oproer: twee opgepakte deelnemers aan April-meistakingen worden door menigte bevrijd uit het gemeentehuis in Kollum
1969
Lauwerszee wordt afgesloten: Kollumerland c.a. grenst niet langer aan zee
1971-1973
Bouw satellietgrondstation 'It Grutte Ear' nabij Burum
1977
Viering van 1250-jarig bestaan van Kollum
1990-1995
Aanleg Kollumer Kanaal langs oostzijde van het dorp
2003
Gemeentebestuur verhuist van de Voorstraat naar locatie Westenstein aan de Van Limburg Stirumweg
Bronnen:
8e eeuw, 11e-13e eeuw, begin 16e eeuw: http://www.dbnl.org/tekst/berg229koll01_01/berg229koll01_01_0009.php (Herma M. van den Berg), gemeentegids Kollumerland c.a.
13 eeuw: http://www.dbnl.org/tekst/berg229koll01_01/berg229koll01_01_0008.php, http://twierstr.home.xs4all.nl/Grijpskerk/tilbusscher.html
ca. 1315 / 14e eeuw, 1612, 1906: http://www.dbnl.org/tekst/berg229koll01_01/berg229koll01_01_0010.php, http://www.doarpswurk.nl/mediadepot/md1088.pdf#page=2,
http://members.chello.nl/~t.leij2/html/kolpomp.html
ca. 1350: http://nl.wikipedia.org/wiki/Dantumadeel#Geschiedenis
1399: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19811128-39001, publicatie Stichting Tsjerkepaad (2014)
1443 en 1463, 1467-1497: http://twierstr.home.xs4all.nl/Kollum/de_kollumer_kluften.html (Tymen Wierstra), http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19811128-39001
1515-1523, ca. 1578, 1811-1816: Gemeentegids Kollumerland c.a.
1529-1542, ca. 1654, 1729, 1969: http://www.dbnl.org/tekst/berg229koll01_01/berg229koll01_01_0004.php#3 (Herma M. van den Berg)
(1651-54, andere bronnen noemen 1654-56)
ca. 1543: http://nl.wikipedia.org/wiki/Kollumerzwaag#Geschiedenis
1634: http://www.hvnf.nl/2002/11/kollumer-oproer-in-1634 / http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19611125-16005
1651: http://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Pietersvloed, http://nl.wikipedia.org/wiki/Mallegraafsgat
1672: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19610703-4001
1797: http://www.oudheidkamerkollum.nl/kollumer-oproer.php
1880: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19800930-23006
1943: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19461123-2002
1971-1973: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19710123-30010, http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19730913-21001
1977: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19761231-39001
1990-1995: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19900918-19003, http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19950508-7013
2003: http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-20030926-17008